Afrin’e bakarak Rojava Yönetimi’nin çökmesinin sonuçlarını görebiliriz'

Zorlu çatışmalar sadece askeri güçle veya hatta Cenevre'deki diplomasi ile değil, yalnızca halkın meşruiyetine sahip bir yönetim inşa ederek kazanılabilir.'

Afrin’e bakarak Rojava Yönetimi’nin çökmesinin sonuçlarını görebiliriz'
ABD Uluslararası Din Özgürlüğü Komisyonu Başkanı Nadine Maenza, The National Interest dergisi için Rojava ve Türkiye’nin kontrol ettiği bölgeler arasındaki hak ve özgürlükler farkını anlatan bir makale kaleme aldı:
 
Afgan Silahlı Kuvvetleri Ağustos ortasında Washington Post'un “nefes kesici bir dizi müzakereli teslim” olarak nitelendirdiği şekilde silahlarını bırakıp Taliban’a teslim olduğunda dünya şaşkına döndü. ABD tarafından terk edilmiş hissetmelerine ek olarak, bu askerlerin “kötü ücretlendirildiği, kötü beslendiği ve düzensiz tedarik edildiği” bildirildi.
 
Neyin yanlış gittiğini değerlendirirken, Afgan hükümetinin ordu ve Afganistan halkı nezdinde meşruiyet eksikliğine odaklanılmalıdır. Başkan Eşref Ghani'nin arabalar ve nakit dolu bir helikopterle kaçtığı iddia edilen ve yolsuzluk kültürünü güçlendiren raporların ortaya çıkması özellikle anlamlıydı. Bu, uğruna savaşmaya değer bir hükümet miydi?
 
Başkan olarak görev yaptığım ABD Uluslararası Din Özgürlüğü Komisyonu (USCIRF), ABD'nin çekilmesinden önce yazdığı raporda yılın ilk yarısında Afganistan'da artan şiddet konusunda uyarmıştı. Aslında 2021 Yıllık Raporumuz, geçen yıl Afganistan'daki din özgürlüğü koşullarının "ülkenin devam eden siyasi istikrarsızlığının ortasında olumsuz eğilim göstermeye devam ettiğini" belirtmişti.
 
USCIRF'in çalışmaları dar bir şekilde din özgürlüğüne odaklanmış olsa da, dini özgürlük çoğu zaman tüm özgürlükler için bir çan havası olduğunu kanıtlıyor. Bu, Afgan halkının haklarını savunan bir hükümet değildi, ancak en azından daha iyi bir gelecek için çalışan aktivistler ve gazeteciler için alan vardı. Şimdi, Taliban'ın Sünni İslam'ı sert yorumu, başta dini azınlıklar, kadınlar ve farklı inançlara sahip herkes olmak üzere tüm ülke için ciddi bir tehdit oluşturuyor.
 
ABD'nin Afganistan'dan çekilmesinin belirtilen hedefi, “sonsuza kadar sürecek bir savaşı” durdurmaktı. Ancak, sonsuza kadar sürecek bir savaşı durdurmanın tek yolu, zaten kazanılmış olan zemini korumaktır. Bu, halk ve güvenlik sektörü için meşru bir yönetim kurularak yapılır. Desteklemek için dışarıdan yapılabilecek çok şey olmasına rağmen, dünyanın en büyük ordusu bile bunu başka bir ülke için yapamaz.
 
ABD birliklerinin varlığının da dikkatle incelendiği Suriye'ye baktığımızda Afganistan'dan çıkarılan dersleri de göz önünde bulundurmak gerekiyor. Şu anda, küçük bir ABD varlığının istikrarı desteklemenin yanı sıra Suriye Demokratik Güçleri (DSG) ile birlikte IŞİD'i Yenmek için Küresel Koalisyona liderlik etmeye devam ederek “ŞİD'in kalıcı yenilgisini sağlamak” konusunda çok ciddi yol aldığı konusunda geniş bir mutabakat var gibi görünüyor.
Çoğu kişi DSG'yi IŞİD Halifeliği'ni efsanevi yenilgisi nedeniyle tanıyor olsa da, çoğu bunun sadece IŞİD'e karşı savaşmadığının farkında değil; DSG, Kuzey Özerk Yönetimi haline gelen kendi kendini yönetme fırsatı için savaşıyordu. Geçen yıl bu sahada yedi hafta geçirdikten sonra, bu hükümetin, tüm liderlerin yüzde 50'sinin kadın olduğu, din, etnik köken veya cinsiyetten bağımsız olarak herkese katılma fırsatı verdiğini gördüm.
 
Ben USCIRF'e atanmadan önce bile, komisyon kuzeydoğu Suriye'deki mükemmel din özgürlüğü koşulları hakkında uzun süredir rapor veriyordu. Rojava artık sadece bir Kürt projesi değil, bu çoğunluğu Arap hükümeti kendisini üç resmi dili olan çok etnikli ve çok dinli olarak tanımlıyor: Arapça, Kürtçe ve Süryanice.
 
USCIRF 2021 Yıllık Raporu, Rojava Yönetimi’nin “Müslümanların, Hıristiyanların, Yezidilerin ve diğerlerinin dini kimliklerini açıkça uygulamalarına, ifade etmelerine ve hatta dini kimliklerini değiştirmelerine izin vermeye devam ederken; Türkiye, Türk müttefik milisleri, rejimden kaynaklanan tehditler nedeniyle önemli tehlikelerle karşı karşıya olduğunu” belirtiyor.
 
USCIRF, ABD hükümetinin Rojava tarafından yönetilen alan üzerindeki yaptırımları kaldırmasını tavsiye etti. Amerika Birleşik Devletleri genellikle hükümetleri insan hakları ihlalleri için yaptırımlarla cezalandırır, bunun yerine onları mükemmel koşulları için ödüllendirmelidir. Bu aynı zamanda işletmeleri kuzeydoğuya çekerek Esad rejiminin ekonomisine daha fazla baskı yapacaktır.
 
Rojava şu anda ya sürekli desteğe ihtiyaç duyan bir yardım ekonomisi ya da kendi kendini idame ettirebilen bir ticaret ekonomisi haline geleceği noktada. Suriye'deki petrolün yüzde 80'i, verimli topraklar ve yatırım yapmaya hazır işletmeler ile ABD, Rojava’ya bu desteği vermek için politikasını değiştirirse, ekonomik büyüme için büyük bir potansiyel var. Aksi takdirde, insanlar kendi ailelerini besleyemediğinde en etkili hükümet bile desteğini kaybeder.
 
USCIRF ayrıca ABD Hükümetinin Rojava Yönetimi’nin "Suriye ihtilafını çözmek için Cenevre merkezli görüşmeler de dahil olmak üzere Birleşmiş Milletler (BM) 2254 sayılı Kararı uyarınca tüm faaliyetlere dahil edilmesini" talep etmesini tavsiye ediyor. Rojava, tüm Suriye'deki tek başarılı hükümet olsa da, çatışmaya siyasi bir çözüm bulma çabalarına dahil edilmiyor.
 
Geçmişte ABD, Suriye Muhalefet Koalisyonu'nu ve Suriye'ye yanıt olarak BM 2254 sayılı Kararı destekledi. Türkiye Rojava’nın katılımını veto ederse, Amerika Birleşik Devletleri Cenevre'de ve Rojava’nın sesinin duyulmasını sağlayan başka yerlerde kendi paralel sürecini yürütmeli. Rojava, 2254 sayılı BM Kararı'nın "Suriye liderliğindeki ve Suriye'nin sahip olduğu bir siyasi geçiş" gereksinimini somutlaştırıyor.
 
Obama yönetimi Aralık 2012’de Suriye Muhalefet Koalisyonu'nu (Suriye Ulusal Koalisyonu olarak da bilinir) Suriye halkının tek “meşru temsilcisi” olarak tanıdı. Yine de, dünyanın dört bir yanındaki ülkeler Devlet Başkanı Beşar Esad ile ilişkileri normalleştirmeye başladıkça, Esad rejiminin yerine geçme konusunda başarısız oldukları açık.
Türkiye destekli Suriye Muhalefet Koalisyonu, Suriye'de yönettiği Afrin, Tel Abyad ve Sere Kaniye gibi bölgelerdeki korkunç koşullara basitçe cevap veremiyor. Bu alanlar, tüm Suriye'nin onun otoritesi altında nasıl görüneceğinin en iyi göstergesidir ve rahatsız edicinin de ötesindedir. Aslında, bu koşullar nedeniyle USCIRF, ABD'nin Türkiye'ye kuzeydoğu Suriye'den çekilmesi için bir zaman çizelgesi sunması için baskı yapmasını tavsiye etti.
 
Türk işgalinden önce Afrin, iç savaştan etkilenmeyen “Suriye'nin mücevheri” olarak görülüyordu. Şimdi, savaş suçları o kadar şiddetli ki, Suriye Muhalefet Koalisyonu'nun bir üyesi (Kürt Ulusal Konseyi-KNC) bile Suriye Muhalefetini, “kaçırma, işkence ve öldürme gibi suçları durdurmadığı için alenen suçluyor.
 
19 Ekim tarihli açıklamaları, Kürt ailelerin çoğunun hala evlerine dönemediklerini ve sık sık tutuklanma, sorgulanma ve daha fazla yerinden edilmeyle karşı karşıya kalan ailelerin de olduğunu gösteriyor. Suriye Muhalefeti'nin işgal ettiği bölgelerde dinden dönmeden tutuklanan ve işkence gören Hristiyanlarla, işgalden önce Rojava tarafından yönetilirken yaşadıkları tam tersi koşullarla bizzat görüştüm.
 
USCIRF geçen yıl, Türkiye destekli Suriye Muhalefeti tarafından yönetilen bölgelerde öldürme, tecavüz, adam kaçırma, zorla din değiştirme ve dini mekanların tahrip edilmesini içeren suçları belgeleyen “Kuzeydoğu Suriye'de Din Özgürlüğünün Korunması” başlıklı bir toplantı düzenledi. Toplantıda, işgal altındaki bölgede, Hristiyanlar, Yezidiler ve diğer dini ve etnik azınlıklar ile bu topluluklardan kadınlar özellikle hedef alındığı vurgulandı. Bu koşullar Birleşmiş Milletler, Uluslararası Af Örgütü ve diğer bağımsız kuruluşlar tarafından belgelenmiş olsa da, KNC açıklaması koşulların kötüleşmeye devam ettiğini doğruladı.
 
Bu ayın başlarında, Suriye Muhalefet Koalisyonu'nun yeni başkanı Salem Al-Meslet öncülüğündeki heyet, yetkililer ve Kongre'deki liderlerle görüşmeler yapmak üzere Washington DC'ye geldi.Tesadüfen, kuzeydoğu Suriye'den Rojava’yı destekleyen bir delegasyon, Suriye Demokratik Konseyi'nin yürütme başkanı İlham Ahmed liderliğinde şehirdeydi. Bu iki delegasyon arasındaki fark daha keskin olamazdı.
 
Suriyelilerin Esad'ın elinde yaşadığı onca acıdan sonra, özgür ve müreffeh bir Suriye'ye bağlı olan hangi kişi, halihazırda yönettiği bölgeleri nasıl yok ettiğini göz önünde bulundurarak, Türkiye destekli Suriye Muhalefet Koalisyonu için savaşmaya istekli olur?
 
Tecrübelerimizden biliyoruz ki, muhtemelen bölge sakinlerini yağmalayacak ve haklarından mahrum edecek ve bizi Afrin'de ve muhalefet koalisyonunun yönettiği diğer bölgelerde şu anda bulunduğumuz yere geri götürecek olan sadece kiralık paralı askerler olacaktır. Suriye için ileriye dönük yol bu olamaz.
 
Günün sonunda, bu görünüşte zorlu çatışmalar sadece askeri güçle veya hatta Cenevre'deki diplomasi ile değil, yalnızca halkın meşruiyetine sahip bir yönetim inşa ederek kazanılabilir.
 
Henüz Suriye'nin tamamı için bir cevabımız olmasa da, en azından Rojava’yı destekleyerek kuzeydoğuda kazandığımız o zemini tutabiliriz. Bu nihayet ABD'ye Suriye için bir kazanç sağlıyor ve orada sonsuza kadar sürecek bir savaşı durdurma hedefini karşılıyor.
 
Artigercek