Irak'ta Kürdistan modeline dayalı bir Sünni Bölge kurulması
Irak'ta Kürdistan modeline dayalı bir Sünni Bölge kurulması: Siyasi ve mezhepsel bölünmeler arasında tartışma
![Irak'ta Kürdistan modeline dayalı bir Sünni Bölge kurulması](https://krdnews.info/uploads/images/202407/image_870x_669c443d1f7f8.jpg)
Irak'ın batısındaki illerde Sünni Arap özerk bölgesi kurulmasına ilişkin tartışma, önerinin destekçilerine göre "ötekileştirme ve dışlama" duygusuyla körüklenerek yeniden gündeme geldi.
Girişimin savunucuları, böyle bir bölge yaratmanın haklarını korumak ve daha iyi bir yönetim sağlamak için elzem olduğunu savunuyor. Ancak, siyasi analistler, etkili liderlik, siyasi ve güvenlik istikrarı ve yeterli mali kaynaklar da dahil olmak üzere bu bölgeyi oluşturmak için gerekli koşulların şu anda eksik olduğu konusunda uyarıyor ve bu da anayasal meşruiyetine rağmen önerinin erken olduğunu gösteriyor.
Anayasaya Uygun mu?
Irak anayasası, her vilayet veya birden fazla vilayet, referandum yoluyla talep üzerine bir bölge oluşturma hakkına sahip olduğunu belirten 119. Maddeye dayalı olarak bölgelerin oluşturulmasına izin verir. Talep iki şekilde yapılabilir: bölgeyi oluşturmayı amaçlayan her il meclisinin üyelerinin üçte biri tarafından; ve ikinci olarak, bölgeyi oluşturmayı amaçlayan her vilayetteki seçmenlerin onda biri tarafından. Bu talep daha sonra Başbakanlık ofisine sunulur.
Geçmiş-Günümüz Talepleri
El-Anbar vilayetinden siyasi işler araştırmacısı Zina El-Saab, Shafaq Haber Ajansı'na şunları söyledi: "Batı vilayetlerindeki bir bölge meselesi yıllar önce Selahaddin vilayetinde gündeme geldi. Burada bir grup siyasetçi, vilayet nüfusunun yaklaşık %20'sinden imza topladı. Bağdat hükümetine bir talepte bulundular ancak hükümet bunu görmezden geldi. Federal Mahkeme'ye yapılan daha sonraki bir şikayet, Selahaddin sakinlerinin bölgeyi kurma hakkını kazanmasıyla sonuçlandı. Ancak, referandumdan sorumlu olanlar suçlamalar veya satın alınmalar nedeniyle dağıldıkları için mesele o zamandan beri askıda kaldı."
El-Saab şöyle devam etti: "Son zamanlarda, konu 24 Şubat 2024'te Irak hükümetine sunulan, Irak toplumunun tüm kesimlerini kapsayacak ve Irak'ın El-Anbar, Musul, Diyala ve Selahaddin vilayetlerindeki birliğini koruyacak Merkez Bölgesi'nin oluşturulması talebiyle yeniden gündeme geldi. Irak hükümetinin yanıt vermemesi nedeniyle, kabile liderleri El-Anbar'da bir konferans düzenledi ve konu sosyal medyada ve haberlerde ilgi odağı oldu."
"Batı valiliklerinin sakinlerinin dışlanmış ve ötekileştirilmiş hissettiklerini, işlerini kontrol edemediklerini, bu yüzden yaşam koşullarını ve yönetimlerini iyileştirecek bir bölge talep ettiklerini" belirtti. Bu, mutlaka bir karışıklığa neden olmakla ilgili değil, vatandaşların daha iyi yönetim ve sorumlulukların dağıtımı haklarıyla ilgilidir, basit bir devletten karmaşık bir devlete geçişten sonra etkili bir şekilde yönetemeyen bir hükümetin üzerindeki yükü hafifletmekle ilgilidir."
El-Saab, "Bölgeye yönelik mevcut talepler, Sünni valiliklerdeki sorunları çözmede on yıllık siyasi başarısızlığın ardından geldi..."
"Tüm bu faktörler, hakları ve toprakları koruyacak bir bölge talebine yol açtı. Iraklılar, Sünni valiliklerin bölgeyi, Iraklıların çoğunluğu tarafından onaylanan ve Birleşmiş Milletler tarafından Irak anayasasının bir parçası olarak tanınan anayasal bir hak olarak kurmasını desteklemelidir."
Bölgesel Gereksinimler
Bu taleplere rağmen, öneri hem Şii hem de bazı Sünni siyasi gruplardan destek görmüyor. Eski Sünni Milletvekili Kamil El-Ghurairi, "Bölgeler kurmak için doğru zaman değil. Sünni bölgelerdeki durum politik olarak istikrarsız ve bu bölgeler silahsızlandırılmış durumda, silahlı kuvvetler yok, sadece Sünni toplum içindeki durumu kontrol eden gruplar var." dedi.
El-Ghariri, Shafaq Haber Ajansı'na yaptığı açıklamada, "Bir bölge yaratmak, şu anda Sünni toplumda bulunmayan belirli koşulları gerektirir. Bunlardan biri, Kürdistan Bölgesi'nde Mesud Barzani'ye benzer, bir bölgeyi yönetmek için gerekli niteliklere sahip bir liderin bulunmasıdır. Sünni toplumunda tek bir lider yoktur ve bunun yerine birden fazla liderlik figürü vardır."
"Muhammed El Halbusi'nin Meclis Başkanlığı görevinden ayrılmasının ardından, Sünni unsurlar arasında bölünmeler ve Sünni politikacılar arasında pozisyonlar ve kazanımlar konusunda çatışmalar yaşandı. Bu, birlik eksikliğine ve bu iç çatışmalar nedeniyle kaybedilen siyasi, güvenlik ve diğer haklar konusunda birleşik kararlar alınamamasına yol açtı. Sünni politikacılar, Sünni halk ve bölge için gerekli koşulların sağlanması arasında bir anlaşma olmadan, bu gerçekleşmeyecektir."
El-Ghurairi, "Bir bölge kurmak aynı zamanda Sünni bölgelerde bulunmayan silah, fon ve kaynaklar gerektirir. Bir bölge fikri, Sünni siyasi gruplar tarafından değil, Sünni toplumun içindeki belirli kabile liderleri tarafından önerildi, çünkü tüm politikacılar bir Sünni bölgesinin kurulmasını reddediyor." dedi.
Siyasi Muhalefet
Hukuk Devleti Koalisyonu üyesi Abdul Rahman El-Cezeri, "Irak anayasası bölgelerin oluşturulmasına izin veriyor ve Sünni topluluk bu projeyi önerdi. Ancak, savunucuları siyasi varlıklar değil, kabile figürleridir. El-Hasm, el-Azm ve Tekadum gibi Sünni siyasi grupların görüşleri bu kabile liderlerinden farklıdır, çünkü Sünni topluluğun Şii ve Kürt ortakları vardır ve bu konuda, özellikle finansal kaynaklar ve hisselerin paylaşımı konusunda bir fikir birliği yoktur." dedi.
El-Cezeri şöyle devam etti: "Hukuk Devleti Koalisyonu, Sünni bölgeyle ilgili olarak Sünni siyasi bloklarından resmi bir iletişim almadı. Ancak, Eylül ayında 100'den fazla davetlinin katılacağı bir konferans planlanıyor. Yine de, ne Hukuk Devleti Koalisyonu ne de Koordinasyon Çerçevesi'ndeki diğer ortaklar bu projeyi destekliyor."
Siyasi analist İmad El-Musafir, batı bölgelerinde Sünni bir bölge için yapılan son çağrılara şüpheyle yaklaştı. "Bu çağrılar, El Kaide'den IŞİD'e ve El-Anbar'daki yerel platformlarına kadar mezhepsel bir gündemi ve mezhepçilik geçmişi olan kişilerden geliyor. Kendi bölgelerinde eylemlerde bulundular ve sonra Irak'tan kaçarak, halklarını düşüncesiz eylemlerinin sonuçlarına katlanmaya bıraktılar."
El-Musafer, Shafaq Haber Ajansı'na yaptığı açıklamada, "Bu çağrıların amacı Irak'ı bölmektir ve bu bölünme tamamen kabul edilemezdir. Irak'ın birliğini korumak için çeşitli etnik kökenlerden kan dökülmüştür, bu nedenle Irak içinde mezhepsel çizgilere dayalı bölgeler kurulmasına karşı güçlü bir itiraz vardır. Irak kanı tüm Irak haritasına dökülmüştür." dedi.
"Güney'in kanı, IŞİD'den kurtarmak için batı bölgelerinde döküldü, bu yüzden bu mezhepsel sesler reddediliyor ve Irak'ta yer bulmalarına izin verilmeyecek. Irak'ın onların arzularına ve bölgesel ve uluslararası gündemlere göre bölünmesine izin verilmeyecek."